Etiket Malzemeleri: Kuşe, Şeffaf PP, Kraft, Rulo ve Tabaka Etiket

Bir etiket kağıttan çok daha fazlasıdır: üstte basılan yüzey, altında yapışkan, en altta da etiketi taşıyan silikonlu bir taşıyıcı (liner) vardır. Bu üç katmanın her biri, etiketin nereye yapışacağına, ne kadar dayanacağına ve nasıl uygulanacağına göre seçilir. Kavanozun üzerinde iki hafta sonra kalkan bir etiket ya da buzdolabında nem çekip buruşan bir ürün etiketi, çoğu zaman yanlış malzeme seçiminin sonucudur.

Etiketin katmanları

• Yüzey malzemesi (face stock): Baskının yapıldığı katman. Kuşe kağıt, kraft, şeffaf veya beyaz PP (polipropilen), PE, PVC, termal kağıt olabilir.
• Yapışkan: Kalıcı (permanent), sökülebilir (removable), dondurucu tipi, yüksek tutunmalı gibi türleri vardır.
• Taşıyıcı (liner): Etiketin üzerinde durduğu silikonlu kağıt ya da film. Otomatik etiketleme makinelerinde liner türü de önemlidir.

Kuşe etiket

En yaygın ve en ekonomik etiket malzemesidir. Yüzeyi kaplamalı olduğu için renkler canlı basılır, fotoğraf ve ince detaylar net çıkar. Kuru ortamda kullanılan ürünler için idealdir: kozmetik kutuları, kitap, kırtasiye, kuru gıda ambalajı, kargo ve adres etiketleri.

Zayıf yanı nemdir. Kağıt bazlı olduğu için su ve yağla temas ettiğinde kabarır, yırtılır. Selefon ya da lak kaplama dayanımı artırır ama buzdolabı ve banyo gibi ortamlar için yine de sentetik malzeme gerekir. Ayrıca kuşe etiket çekmeye karşı dayanıksızdır; söküldüğünde parçalanır, bu da bazı kullanımlarda (garanti mühürü gibi) avantajdır.

Şeffaf ve beyaz PP etiket

Polipropilen (PP) plastik bir filmdir; suya, yağa ve neme dayanıklıdır. Şeffaf PP etiket, cam kavanoz ya da şişede "etiketsiz görünüm" (no-label look) sağlar: yazı ve logo doğrudan cam üzerine basılmış gibi durur.

Şeffaf etikette dikkat edilmesi gereken nokta beyaz mürekkeptir. CMYK mürekkepler yarı saydamdır; şeffaf zemin üzerine basılan renkler, arkadaki ürünün rengiyle karışır ve soluk görünür. Bunu önlemek için renklerin altına beyaz bir taban basılır. Bu beyaz katman dosyada ayrı bir spot renk ("White" ya da "Beyaz" adlı) olarak, ayrı bir katmanda ve overprint ile hazırlanmalıdır. Beyaz tabanın renkli alandan 0,1-0,2 mm içeride bitmesi, kenarlarda beyaz çizgi görünmesini engeller.

Beyaz PP ise kuşe etiketin görünümünü verir ama sudan etkilenmez. Şampuan, deterjan, içecek, soğuk zincir gıda ve buzdolabında saklanan ürünlerde standart seçimdir.

Pratik ipucu: Şeffaf etiketi koyu renkli bir şişeye uygulayacaksanız beyaz taban zorunludur; yoksa tasarımınızın büyük kısmı görünmez olur. Etiketi uygulamadan önce aynı şişe üzerinde küçük bir deneme baskısı görmek, bin şişelik bir hatayı önler.

Kraft etiket

Doğal kahverengi, kaplamasız bir kağıttır. El yapımı ürünler, organik gıda, kahve, sabun ve butik markalarda samimi ve doğal bir görünüm için tercih edilir. Kraft üzerine basılan renkler zeminin kahverengisiyle karışır; açık tonlar neredeyse kaybolur, koyu renkler ve siyah iyi sonuç verir. Beyaz bir alan gerekiyorsa beyaz mürekkep ayrıca basılmalıdır. Kraft kaplamasız olduğu için nemden etkilenir ve yüzeyi kalemle yazılabilir; bu da el yazısıyla tarih ya da not eklenen ürünlerde işe yarar.

Termal etiket

Mürekkep yerine ısıyla kararan özel kaplamalı kağıttır. Terazi, kargo ve barkod yazıcılarında kullanılır. Direkt termal etiket güneşe ve ısıya maruz kaldığında zamanla kararır ya da silikleşir; kısa ömürlü bilgiler (kargo, raf fiyatı) için uygundur. Matbaada genellikle logo ve sabit bilgiler önceden basılır, değişken bilgi müşterinin yazıcısında eklenir. Bu durumda logoyu yazıcının basacağı alandan uzak tutmak gerekir.

Malzeme karşılaştırma tablosu

Rulo mu tabaka mı?

Etiketler iki şekilde teslim edilir. Tabaka etiket, A4 ya da SRA3 gibi bir sayfa üzerinde birden çok etiketin dizildiği formattır. Etiketler elle sökülüp yapıştırılır. Küçük işletmeler, düşük adetler ve elle uygulama için pratiktir.

Rulo etiket ise bir kovan (karot) etrafına sarılmış şerit halindedir. Etiketleme makinesi, barkod yazıcısı ya da elle çalışan aparatlarla uygulanır. Rulo siparişlerde matbaaya şu bilgileri vermek gerekir:

1. Etiket ölçüsü ve şekli: Örneğin 50x30 mm dikdörtgen, 40 mm daire.
2. Karot (iç kovan) çapı: Masaüstü yazıcılarda genellikle 25 ya da 40 mm, makinelerde 76 mm.
3. Rulo dış çapı: Makinenin taşıyabileceği en büyük rulo.
4. Sarım yönü: Etiketin rulodan hangi yönde (baş önde, ayak önde, sağ ya da sol kenar önde) çıkacağı. Yanlış sarım, etiketin ürüne ters yapışması demektir.
5. Yan yana kaç sıra: Tek sıra ya da çok sıralı.

Kesim şekli ve dosya hazırlığı

Yuvarlak, oval, dikdörtgen ve köşeleri yuvarlatılmış etiketler hazır kesim kalıplarıyla üretilebilir. Logo şeklinde özel kesim istiyorsanız bıçak ya da dijital kesim gerekir. Özel kesimde iç köşelerin çok keskin olmaması, en dar yerin 2-3 mm'den ince olmaması önerilir; aksi halde etiket sökülürken yırtılır.

Dosyada kesim çizgisi ayrı bir katmanda spot renk olarak çizilmeli, tasarım her kenardan 2-3 mm taşmalı ve metinler kesim çizgisinin en az 2 mm içinde kalmalıdır. Etiket küçük bir yüzey olduğu için 6 punto altındaki yazılar okunaksızlaşır; içerik ve yasal bilgi yoğun etiketlerde bile bu sınırın altına inmemek gerekir. Genel dosya kuralları için baskı rehberimize bakabilirsiniz.

Yüzeye göre yapışkan seçimi

Yapışkan, etiketin en görünmez ama en kritik parçasıdır. Pürüzsüz cam ve metal için standart kalıcı yapışkan yeterlidir. Kavisli yüzeyler (küçük çaplı şişe, tüp) için hem esnek malzeme hem de güçlü tutunan yapışkan gerekir; aksi halde etiket kenarlardan kalkar (flagging). Dondurucuda kullanılacak ürünlerde -20 °C ve altında tutunan özel yapışkan seçilir. Ürünün üzerinden iz bırakmadan sökülmesi gereken fiyat ve promosyon etiketlerinde sökülebilir yapışkan kullanılır.

Etiketin yapıştırıldığı yüzey de önemlidir. Tozlu, yağlı ya da yeni boyanmış yüzeyler tutunmayı zayıflatır. Yapışkanlar uygulama sonrası tam güce yaklaşık 24 saatte ulaşır; bu süre içinde ürünü nemli ortama koymamak gerekir.

Kaplama ve ek işlemler

Etiketin yüzeyi de korunabilir ve zenginleştirilebilir. Mat ya da parlak selefon, kuşe etiketi sürtünmeye ve hafif neme karşı korur; PP etiketlerde ise çizilmeye karşı dayanımı artırır. Seçici lak, sıcak varak (yaldız) ve kabartma, kozmetik ve gıda etiketlerinde premium görünüm için sık kullanılır. Varak ince detaylarda dolabileceği için 0,3 mm'den ince çizgilerden kaçınılmalıdır.

Değişken veri baskısı da etiketlerde önemli bir konudur. Seri numarası, son kullanma tarihi, parti numarası ya da her etikette farklı bir QR kod gerekiyorsa bu bilgiler dijital baskıda bir veri dosyasından (Excel, CSV) otomatik olarak basılabilir. Bu işlem için veriyi düzenli bir tabloda ve her satır bir etiket olacak şekilde hazırlamak gerekir.

Adet ve baskı yöntemi

Birkaç yüz adetlik etiket işleri dijital baskı ve dijital kesimle ekonomik şekilde yapılır; kalıp maliyeti yoktur, her tasarımdan az sayıda basılabilir. Aynı etiketten on binlerce adet gerekiyorsa flekso ya da ofset etiket baskısı ve kalıplı kesim birim maliyeti düşürür. Bir ürün serisinde aynı ölçüde ama farklı içerikte etiketler varsa (örneğin beş farklı aroma), bunları tek bir siparişte birleştirmek maliyeti önemli ölçüde azaltır.

Etiket mi sticker mı?

Sektörde ikisi sık karıştırılır. Etiket genellikle bir ürünün üzerinde bilgi taşıyan, işlevsel bir parçadır. Sticker ise promosyon, dekorasyon ya da marka bilinirliği için dağıtılan, çoğu zaman tek başına kullanılan baskıdır. Araç, dizüstü bilgisayar ya da vitrin için dayanıklı vinil gerektiren işlerde sticker baskı seçeneklerine, ürün bilgisi ve marka etiketleri için etiket baskı sayfamıza göz atabilirsiniz.

Malzeme konusunda kararsızsanız; ürünün nerede saklanacağını, yüzey türünü, uygulama şeklini ve yaklaşık adedi teklif formunda belirtin. Bu dört bilgi, doğru etiket malzemesini belirlemek için çoğu zaman yeterlidir.